ચણામાં પાન લાલ કે જાંબુડિયા થઈને સુકાય છે? આ રહી સંપૂર્ણ માહિતી

ચણાના પાકમાં જાંબુડિયો રોગ (સુકારો): કારણો અને અકસીર ઉપાયો

ચણાના પાકમાં જાંબુડિયો રોગ અને ખેડૂત દ્વારા દવાનો છંટકાવ

ચણા એ શિયાળુ પાકનું મુખ્ય રોકડિયો પાક છે. પરંતુ, ખેડૂત મિત્રો માટે અત્યારે સૌથી મોટી સમસ્યા 'જાંબુડિયો રોગ' અથવા 'સુકારો' (Wilting) છે. જો સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો આ રોગ આખા ખેતરને પાયમાલ કરી શકે છે.

આજના આ બ્લોગમાં આપણે જાણીશું કે આ રોગ કેમ થાય છે અને તેના નિવારણ માટે કઈ દવાઓનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

૧. જાંબુડિયા રોગના લક્ષણો (Symptoms)

રોગને ઓળખવો એ તેની સારવારનું પ્રથમ પગથિયું છે:

 

* છોડના નીચેના પાન પહેલા પીળા અને પછી જાંબુડિયા કે લાલ રંગના થવા લાગે છે.

 * છોડ ધીમે ધીમે ઉપરથી નીચે તરફ સુકાવા લાગે છે.

 * જો છોડને મૂળમાંથી ઉખેડીને જોવામાં આવે, તો તેના થડનો અંદરનો ભાગ કાળો કે ભૂખરો દેખાય છે.

૨. રોગ થવાના મુખ્ય કારણો

 * જમીનમાં રહેલી 'ફ્યુઝેરિયમ' નામની ફૂગ.

 * જમીનમાં ભેજનું અસંતુલન (વધારે પડતો ભેજ કે લાંબા સમયની ખેંચ).

 * એક જ ખેતરમાં વર્ષો વર્ષ ચણાનો પાક લેવો.

૩. રાસાયણિક નિયંત્રણ: શ્રેષ્ઠ દવાઓ (Chemical Control)

જો તમારા ખેતરમાં રોગની શરૂઆત થઈ હોય, તો નીચે મુજબની દવાઓનો છંટકાવ કરવો ખૂબ જરૂરી છે:

| દવાનું નામ | પ્રમાણ (૧૫ લિટર પંપ માટે) | પદ્ધતિ |

| SAAF (કાર્બેન્ડાઝીમ + મેન્કોઝેબ) | ૩૦ - ૪૦ ગ્રામ | છંટકાવ | buy saaf click 

| ટેબ્યુકોનાઝોલ (Tebuconazole) | ૧૫ - ૨૦ મિલી | છંટકાવ |buy tebuconazol click 

| કાર્બેન્ડાઝીમ ૫૦% WP | ૪૦ ગ્રામ | થડ પાસે ડ્રેન્ચિંગ |

> ખાસ નોંધ: જો સુકારો જમીનમાંથી આવતો હોય તો છંટકાવ કરતા ડ્રેન્ચિંગ (છોડના થડ પાસે પંપથી દવા રેડવી) વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે.

> 

૪. જૈવિક ઉપાય (Biological Solution)

લાંબા ગાળાના ફાયદા માટે ખેડૂતોએ જૈવિક પદ્ધતિ અપનાવવી જોઈએ:

 * ટ્રાયકોડર્મા વિરીડી (Trichoderma Viride): ૧ કિલો ટ્રાયકોડર્માને પિયત સાથે અથવા છાણિયા ખાતરમાં ભેળવીને આપવાથી જમીનજન્ય ફૂગ નાશ પામે છે. Buy trichoderma click 

૫. સાવચેતી અને ખેતી પદ્ધતિમાં ફેરફાર

 * પાકની ફેરબદલી: દર વર્ષે એક જ ખેતરમાં ચણા ન વાવતા, પાકની ફેરબદલી કરો.

 * બીજ માવજત: વાવણી પહેલા બીજને ફૂગનાશક દવાનો પટ આપવો અનિવાર્ય છે.

 * રોગિષ્ઠ છોડનો નાશ: જે છોડ સુકાઈ ગયા હોય તેને મૂળ સમેત ઉખેડી ખેતરની બહાર સળગાવી દેવા.

નિષ્કર્ષ

ચણાનો જાંબુડિયો રોગ ખતરનાક છે, પણ જો સમયસર કાર્બેન્ડાઝીમ કે ટેબ્યુકોનાઝોલ જેવી દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો પાકને બચાવી શકાય છે. હંમેશા ગુણવત્તાયુક્ત દવાઓનો જ આગ્રહ રાખવો.