ધાણાના પાકમાં રોગ નિયંત્રણ અને વધુ ઉત્પાદન કેવી રીતે મેળવવું?

 ધાણાના પાકમાં મુખ્યત્વે સુકારો, ભૂકી છારો અને ચરમી જેવા રોગો જોવા મળે છે. જો તમે આ રોગોનું સમયસર નિયંત્રણ ન કરો તો ઉત્પાદનમાં મોટું નુકસાન થઈ શકે છે.

ધાણાના પાકમાં રોગ નિયંત્રણ અને વધુ ઉત્પાદન કેવી રીતે મેળવવું

ધાણાના મુખ્ય રોગો અને તેના નિયંત્રણના ઉપાયો નીચે મુજબ છે:

૧. સુકારો (Wilt)

આ રોગ જમીનજન્ય ફૂગથી થાય છે. આમાં છોડ અચાનક સુકાઈ જાય છે અને ખેંચતા તરત નીકળી જાય છે.

 * નિયંત્રણ: * બીજ માવજત: વાવણી પહેલાં બીજને ટ્રાયકોડર્મા હરઝીઆનમ (૫-૧૦ ગ્રામ પ્રતિ કિલો બીજ) નો પટ આપવો.

     Buy online click 

   * પાકની ફેરબદલી: દર વર્ષે એક જ ખેતરમાં ધાણા ન વાવતા પાકની ફેરબદલી કરવી.

   * જો રોગ દેખાય, તો કાર્બેન્ડાઝીમ જેવી ફૂગનાશક દવા ૨૦ ગ્રામ ૧૦ લિટર પાણીમાં ભેળવી છોડના મૂળ પાસે ડ્રેન્ચિંગ (પિયત સાથે) કરવું. Buy online click 

૨. ભૂકી છારો (Powdery Mildew)

આ રોગમાં પાંદડા અને ડાળીઓ પર સફેદ પાવડર (ભૂકી) જામી જાય છે, જેનાથી છોડનો વિકાસ અટકી જાય છે.

 * નિયંત્રણ:

   * રોગની શરૂઆત જણાય ત્યારે સલ્ફર (ગંધક) ૮૦% વેટેબલ પાવડર ૩૦ ગ્રામ અથવા કેરાથેન ૧૦ મિલી ૧૦ લિટર પાણીમાં ભેળવી છંટકાવ કરવો.

   * જરૂર જણાય તો ૧૫ દિવસ પછી બીજો છંટકાવ કરવો.

૩. ચરમી અથવા કાળિયો (Blight)

જ્યારે વાતાવરણમાં ભેજ અને વાદળછાયું આકાશ હોય ત્યારે આ રોગ વધુ આવે છે. પાંદડા પર કથ્થઈ કે કાળા ડાઘ પડે છે.

 * નિયંત્રણ:

   * આના નિયંત્રણ માટે મેન્કોઝેબ(m-45) ૨૫-૩૦ ગ્રામ અથવા ક્લોરોથાલોનીલ (kavatch) ૨૫ ગ્રામ ૧૦ લિટર પાણીમાં ભેળવી છંટકાવ કરવો.

   * હવામાન વિભાગની આગાહી મુજબ જો વાદળછાયું વાતાવરણ રહેવાનું હોય, તો અગમચેતીના ભાગરૂપે છંટકાવ કરી લેવો હિતાવહ છે.

૪. મોલો-મશી (Aphids) - જીવાત

જોકે આ જીવાત છે, પણ તે પાકને ખૂબ નુકસાન કરે છે. તે પાનમાંથી રસ ચૂસે છે અને છોડ ચીકણો થઈ જાય છે.

 * નિયંત્રણ:

   * લીમડાના તેલનો (Azadirachtin) ૪૦-૫૦ મિલી ૧૦ લિટર પાણીમાં નાખી છંટકાવ કરવો.

   * વધારે ઉપદ્રવ હોય તો થાયામેથોક્ષામ ૪-૫ ગ્રામ અથવા ઈમીડાક્લોપ્રીડ ૫ મિલી ૧૦ લિટર પાણીમાં ભેળવી છંટકાવ કરવો.

ઓર્ગેનિક (જૈવિક) ઉપાયો:

તમે ઓર્ગેનિક ખેતી કરતા હોવ તો નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:

 * ખાટી છાશ: ૫૦૦ મિલી ગાયની જૂની ખાટી છાશને ૧૫ લિટર પાણીમાં નાખી છંટકાવ કરવાથી ફૂગજન્ય રોગોમાં રાહત મળે છે.

 * જીવામૃત: પિયત સાથે જીવામૃત આપવાથી છોડની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધે છે.

 * દશપર્ણી અર્ક: જીવાતોના નિયંત્રણ માટે આ શ્રેષ્ઠ ઓર્ગેનિક વિકલ્પ છે.

ખાસ નોંધ: કોઈ પણ દવાનો છંટકાવ હંમેશા સવારના સમયે અથવા સાંજના સમયે (તડકો ઓછો હોય ત્યારે) કરવો જોઈએ.

અમારો બીજો બ્લોગ ખેડૂતો ને mobile Sahay જોવા માટે લિંક પ્રેસ કરો